26 ޖުލައި 1965 ގައި، އެންގްލޯ މޯލްޑިވިއަން ޑިފެންސް އެގްރީމަންޓް ނިމުމަކަށް ގެނެވި، އިނގިރޭސި ހިމާޔަތުން ދިވެހިރާއްޖެ ވީއްލިއްޖެއެވެ. އެއަހަރު ނޮވެމްބަރު މަހުން 8 ގައި، އިނގިރޭސި ރަސްކަމުގެ ޕްރައިވީ ކައުންސިލްގެ "އޯޑަރ އިން ކައުންސިލް" އަކުން ފޯޅަވައްސަކީ އިނގިރޭސި ދައުލަތުގެ ބައެއް (BIOT) ކަމުގައި ކަނޑައަޅައިފިއެވެ. އެއަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން އެއަހަރުގެ 16 ޑިސެމްބަރު ގައި، އދ. ގެ ޤަރާރު ނަމްބަރު 2066 އިން މޮރިޝަސް ޑިކޮލޮނައިޒް ކުރުމަށާއި، އޭގެ ކުރިން ފޯޅަވަހި އެތަނާއި ވަކި ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ގޮވާލިއެވެ. އެގޮވާލުމަށް އިޖާބަދީ 12 މާޗް 1968 ގައި، އިނގިރޭސި ޕާލަމަންޓުން "މޮރިޝަސް އިންޑިޕެންޑެންޓް އެކްޓް" ފާސްކޮށް މޮރިޝަސް މިނިވަން ކޮށްފިއެވެ. ޤާނޫނީ އަދި ސިޔާސީ ނަޒަރުން ބަލާއިރު ތަފާތު ތިން ޙާލަތުގައި ކުރެވުނު ތަފާތު ތިން ކަމެކެވެ. އާދެ! އެއްކަމަކީ ދިވެހިރާއްޖެއާއި އެކީގައި އޮތް ޑިފެންސް އެގްރިމެންޓެއް ނިމުމަކަށް ގެނެވުނީއެވެ. ދެވަނަކަމީ އިސްތިޢުމާރުގެ ދަށުގައި އޮތް ވަކި ސަރަހައްދެއް އެއީ އިނގިރޭސި ދައުލަތުގެ ބައެއް ކަމުގައި ކަނޑައެޅީއެވެ. ތިންވަނަ ކަމަކީ އދ ގެ ޤަރާރު ނަމްބަރު 2066 އާ އެއްގޮތަށް މޮރިޝަސް ޑިކޮލޮނައިޒް ކުރެވުނީއެވެ!
މިދެންނެވުނު ފަސްމަންޒަރާއި އަޅުވާ، މިމަޒުމޫނުގައި ބަލައިލާނީ، ފެށުނީއްސުރެ ދިވެހި ދައުލަތުން އދ ގައި ފޯޅަވަހި އެއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބައެއްކަމުގައި ދުނިޔެއަށް އަންގަން ކުރަމުންދާ "ހިމޭން އިހުތިޖާޖު" ގެ މައްޗަށެވެ. ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގަ އެ އިހްތިޖާޖު ކުރެއްވީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ ރައީސް ނަޝީދު އެ އިހްތިޖާޖް ކުރިއަށް ގެންދެވިތޯއެވެ؟ ރައީސް ޔާމީން ފަދައިން ރައީސް ޞާލިޙްގެ ވެރިކަމުގައި ވެސް އެއިހްތިޖާޖު ކުރައްވާފަ ވޭތޯއެވެ؟
